Nationale Lummeldag 15 april

 

De voorhoede van de groene industrie rukt op in Delfzijl

(bron: De voorhoede van de groene industrie rukt op in Delfzijl - RTV Noord)

Loek Mulder & Noordzaken

 

17 januari, 07:00 • Aangepast 17 januari, 15:30 • 5 minuten leestijd

EEW vanaf het verdwenen Oterdum© Loek Mulder/RTV Noord

Versleten banden, plastics, kleding en afvalhout krijgen in Delfzijl een tweede leven. De opmars van de groene industrie in de havenplaats is onmiskenbaar. Maar het gaat met horten en stoten.

Delfzijl is hot onder de groene bedrijvigheid. Vrijwel alle bedrijven die zich nieuw vestigen in Delfzijl vallen in de categorie ‘circulair’.

De nieuwe 'groene' initiatieven zijn al lang niet meer op twee handen te tellen. Een tour langs het Oosterhornkanaal toont de groene dynamiek in optima forma. Aan de noordzijde zien we als eerste het ineengevlochten buizencomplex van Avantium, fabrikant van grondstof voor bio-plastics. Het bedrijf geldt als een van de kroonjuwelen van de nieuwe Delfzijlster industrie.

Even verderop werkt Giga Storage aan 1.200 MWh batterijopslag, een van de grootste batterijprojecten van het land.

De Giga Storage in aanbouw© Loek Mulder/RTV Noord

Bouwput van circulaire bedrijven

Een paar honderd meter achter deze beide innovatieve initiatieven staan de Eneco Bio Golden Raand-centrale, die afvalhout omzet in groene energie, en de EEW-centrale Energy From Waste, waar restafval wordt verbrand om energie op te wekken.

Voorbij de zwaaikom, de bocht om aan de zuidkant van het Oosterhornkanaal vinden we Circtec. Het bedrijf dat banden gaat recyclen is bijna af. Verderop staan de uit de kluiten gewassen blauwe torens van Sustainable Fuel Plant. Hier wordt binnenkort groen gas uit afvalstromen geproduceerd.

Circtec in aanbouw© Loek Mulder/RTV Noord

Tussen de percelen waar wordt gebouwd en gewerkt, liggen nog hectares braak. Maar in veel gevallen zijn die in optie. Zoals het terrein tussen Avantium en Giga Storage. BioBTX wil er binnenkort een fabriek gaan bouwen waar afvalplastic wordt omgezet in de grondstoffen benzeen, tolueen en xyleen.

Nog veel lege hectares

Op een ander terrein heeft Het Amsterdamse Perpetual Next plannen voor de bouw van twee fabrieken. Een voor het carboniseren van houtafval en een waar van het gecarboniseerde materiaal bio-methanol wordt gemaakt, voor met name de scheepvaart.

SFP in aanbouw© Loek Mulder/RTV Noord

De lege hectares laten zien dat de groene groei in Delfzijl tijd kost en vaak ook moeizaam verloopt. Want de plannen van BioBTX dateren al van 2018. En ook Perpetual Next is al jaren bezig. Topman René Buwalda van het bedrijf zei onlangs te verwachten dat de onderneming waarschijnlijk dit jaar het definitieve investeringsbesluit neemt.

Tot dat moment is het dus onzeker of de twee fabrieken gebouwd worden.

Honderden miljoenen in de wachtrij

Die vertraagde ontwikkeling past bij de zorg waarover toenmalig directeur Cas König van Groningen Seaports zich eind 2024 uitsprak. Vrijwel alle gronden op Oosterhorn zijn er gereserveerd, maar bedrijven stellen hun FID - de Final Investment Decision - telkens uit, signaleerde König.

Honderden miljoenen aan investeringen hangen zo boven het Delfzijlster industriegebied. Dat beslissingen uitblijven, heeft veel te maken met het verslechterde investeringsklimaat, waardoor de onzekerheid voor bedrijven sterk is toegenomen.

Hoge energiekosten, bouwkosten die tot veertig procent zijn gestegen en de hogere rentestand die geld voor investeringen duurder maakt zijn er de belangrijkste oorzaak van.

Initiatieven ten onder

En als initiatieven wel leiden tot de bouw van een fabriek, dan nog kan het misgaan.

Metaalschroot-verwerker PMC (Purified Metal Company) bouwde voor 75 miljoen euro een fabriek in Delfzijl, een initiatief dat door hoge energiekosten en gebrek aan aanvoer ten onder ging, nog geen twee jaar nadat het was gestart.

Het inmiddels failliete PMC© Loek Mulder/RTV Noord

Ook het Amsterdamse DBG Bio Energy werd getroffen door een bankroet. De onderneming zou voor ruim honderd miljoen euro op industrieterrein Oosterhorn in Delfzijl een fabriek bouwen waar uit papierslib duurzaam LNG (Liquefied Natural Gas - vloeibaar gas), groene meststof en vloeibare CO2 gemaakt zou worden.

Avantium is inmiddels geopend, maar liet onlangs weten dat de start van grootschaliger productie met maanden is uitgesteld.

Trend is opwaarts

Ondanks deze tegenvallers en vertragingen is de groene industrietrend onmiskenbaar zichtbaar en opwaarts. Voor Groningen Seaports is de groene industrie dan ook aangewezen als een van de speerpunten.

Acquisitiebeleid is erop afgestemd en een van de meest tastbare invullingen van de strategie is het onlangs opgezette Circulands. Een industrieterrein op Oosterhorn Zuid is bestemd voor louter circulaire industrie en groene chemie.

De havenbeheerder investeerde 40 miljoen euro in de ontwikkeling van dit 'industriepark van de toekomst'.

Industriepark van de toekomst

Circulands wordt opgebouwd met gerecyclede materialen en ontworpen met veel groen. Bedrijven gaan er reststromen zoals e-waste, plastics en windturbinebladen hergebruiken.

Om die goed te faciliteren legt Groningen Seaports een netwerk van pijpleidingen voor de uitwisseling van reststromen, zoals gassen en warmte.

‘We zien graag dat zich circulaire ketens vormen en ook willen we het gebied inrichten met circulaire materialen’, legt Dennis Mous uit. Hij is business manager circulaire economie bij Groningen Seaports.

De lijst is lang, maar de meeste initiatieven vallen af

Dennis Mous – Groningen Seaports

Maar lang niet ieder initiatief wordt met open armen ontvangen, benadrukt Mous. ‘We willen geen laagwaardige circulariteit, zoals plastics die het gebied inkomen en er als brandstoffen weer uitgaan. Welkom zijn bedrijven die werken met processen die bijvoorbeeld bouwstoffen opleveren waar iets van gemaakt kan worden. Circulariteit moet toegevoegde waarde hebben.’

De lijst met circulaire partijen met interesse voor vestiging in Delfzijl is ‘best lang’, zegt Mous. ‘Maar we weten ook dat de meeste zullen afvallen. Omdat ze niet aan wetgeving kunnen voldoen, maar meestal omdat ze vastlopen op financieringen en de vroege fase van ontwikkeling.’

Kraamkamer voor groene plannen

Om de slaagkans van nieuwkomers te vergroten heeft Groningen Seaports het Chemport Innovation Center opgezet. Deze kraamkamer biedt onderdak aan partijen met een innovatief idee in de chemie of circulariteit en die toe zijn aan een volgende stap in hun ontwikkeling.

‘Het is een grote stap van labschaal naar een fabriek. Wij proberen op het CIC een tussenstap te faciliteren met ruimte, gebouwen en andere faciliteiten waar bedrijven relatief laagdrempelig kunnen werken aan het opschalen van hun idee.’

Een handvol bedrijven heeft zich er gevestigd, met daarbij een aantal initiatieven die zijn ontstaan vanuit de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Hartstikke boeiend’, constateert Mous enthousiast.

Eén ding is zeker, stelt Mous. Delfzijl heeft uitstekende papieren voor de groene bedrijvigheid. Er zijn maar weinig plekken in Nederland die zo geschikt zijn en zoveel ruimte hebben voor circulaire initiatieven als de Eemsmondregio.

Nieuwe circulaire initiatieven in Delfzijl

- Avantium is vorig jaar geopend, start in 2026 met grootschaliger productie van grondstof voor bio-plastics

- Giga Storage bouwt een mega-batterij op het voormalige Aldel-terrein

- Circtec bouwt aan een fabriek waar banden worden gerecycled

- Bio Energy Netherlands werkt aan een fabriek die biomassa omzet in gas

- Perpetual Next plant twee fabrieken, DeltaTorr en DeltaNor. Afvalstromen worden er via een proces van verhitting (torreficatie) in een houtskoolachtige stof omgezet. In de andere fabriek wordt er daarna methanol van gemaakt.

- SFP (Sustainable Fuel Plant) werkt aan de bouw van een fabriek voor de productie van biogas

- Uppact wil plastic- en textielafval verwerken tot bouwmaterialen.

- BioBTX werkt aan plannen voor een plasticrecycling-fabriek

- SkyNRG, fabriek voor biobrandstof voor vliegtuigen

Dit verhaal verscheen ook in het magazine Eemsdelta Kringen.

Kritische noot:

Het artikel van RTV Noord over de groene industrie in Delfzijl schetst een optimistisch beeld van de transitie in de Eemsmondregio (met projecten zoals Avantium, SkyNRG en de waterstoffabriek van VoltH2). Hoewel het een goed overzicht geeft van de ambities, ontbreken er een paar cruciale kritische en praktische kanttekeningen die voor een volledig beeld noodzakelijk zijn:

1. De "Netcongestie" (Stroomtekort)

Het artikel benoemt de komst van grote elektrische installaties (zoals elektrolysers voor waterstof), maar gaat nauwelijks in op het grootste struikelblok van dit moment: het volle stroomnet. In Groningen en Drenthe is de capaciteit van het net bijna bereikt. Zonder substantiële uitbreiding van het hoogspanningsnet door TenneT kunnen veel van deze groene plannen simpelweg niet (volledig) operationeel worden.

2. Concrete Werkgelegenheid versus Automatisering

Er wordt gesproken over de "voorhoede", wat suggereert dat het goed is voor de regio. Echter, moderne groene chemie-installaties zijn vaak extreem hooggeautomatiseerd. Er had meer informatie in kunnen staan over hoeveel banen dit daadwerkelijk oplevert voor de lokale bevolking in de Oosterparkwijk of omliggende dorpen, en of de huidige beroepsbevolking in Delfzijl wel de juiste scholing heeft voor deze specifieke technologische banen.

3. De herkomst van de groene energie

Groene chemie heeft enorme hoeveelheden groene stroom nodig om echt "groen" te zijn. Het artikel had kritischer kunnen zijn over de bron: komen die gigawatts straks allemaal van windparken op zee, en wat gebeurt er als de wind niet waait? Moeten de fabrieken dan alsnog op aardgas draaien, of worden ze tijdelijk stilgelegd? De stabiliteit van de energievoorziening is een onderbelicht punt.

4. Milieu-impact van de bouw en nieuwe stoffen

Hoewel de output groen is (bijvoorbeeld bioplastic of duurzame kerosine), brengt de bouw van deze enorme installaties en de verwerking van nieuwe grondstoffen (zoals biomassa) eigen milieu-uitdagingen met zich mee. Denk aan stikstofuitstoot tijdens de bouw of de discussie over de herkomst van biomassa (worden er elders bossen voor gekapt?).

5. Economische kwetsbaarheid (Subsidies)

Veel van deze projecten draaien momenteel op forse Europese of nationale subsidies (zoals SDE++). Het artikel had kunnen ingaan op de vraag: zijn deze bedrijven ook levensvatbaar als de subsidiekraan over tien jaar dichtgaat, of blijft Delfzijl afhankelijk van overheidssteun om deze "voorhoede" in stand te houden?

6. De rol van de bestaande "grijze" industrie

Het artikel focust op de nieuwe spelers, maar Delfzijl drijft nog steeds op de traditionele chemie (zoals Nobian en Aldel/onderdelen daarvan). De wisselwerking tussen de oude, vervuilende industrie en de nieuwe groene industrie — en hoe die twee naast elkaar bestaan op hetzelfde industrieterrein — blijft onderbelicht.

Conclusie: Het artikel is vooral een economisch succesverhaal, maar mist de technische en maatschappelijke randvoorwaarden (stroomnet, specifieke scholing en langetermijnfinanciering) die bepalen of deze revolutie ook daadwerkelijk slaagt.